Regspersoon: Voordat jul sekwestreer om agterstallige skuld te verhaal

“Bankruptcy - a fate worse than debt” (Anon)
Body Corporate 3

Een van die belangrikste pligte van die Regspersoon van ‘n deeltitelskema is om maandelikse heffings van die lede in te vorder, en om daadwerklik op te tree om agterstallige skuld te verhaal. Soos met enige ander skuldeiser / skuldenaarverhouding, kan die proses om skuld te verhaal ‘n oefening in frustrasie en vertraging wees. In sommige gevalle sal die skuldeiser by die Hooggeregshof wil aansoek doen om die skuldenaar se boedel te sekwestreer.

Die Regspersoon sal moet aantoon dat die sekwestrasie tot voordeel van krediteure as geheel is – nie net vir een skuldeiser nie – maar dit is nie die enigste oorweging nie. Jy sal goeie geld agter slegte geld gooi as jy na alles nog ‘n bydrae moet betaal om die kostes van die sekwestrasie te dek.

Die onlangse saak van die Regspersoon van ‘n deeltitelskema het voor die hof gedien. Die regspersoon was dalk verkeerdelik onder die indruk dat dit teen hierdie spesifieke gevaar beskerm word vanweë die wetlik beskermde posisie. ‘n Regspersoon se agterstallige heffings moet eers betaal word, voordat oordrag gegee kan word.

Voordat ons by die feite en die uitslag van die saak kom, kyk ons na die algemene beginsels.

Wat is ‘n “bydrae tot die kostes” en wie moet dit betaal?

As jy wil deel in die netto opbrengs van ‘n insolvente boedel, moet jy jou eis formeel bewys op ‘n vergadering van skuldeisers wat deur die Trustee van die insolvente boedel belê word. As jy dit nie doen nie, kan jy nie deel in enige moontlike dividende nie en sal jy die skuld moet afskryf.

As jy wel besluit om jou eis te bewys, loop jy die risiko dat jy in die boedel moet inbetaal, sowel as om die skuld af te skryf. Hierdie risiko ontstaan as die koste van die sekwestrasie van die boedel meer is as die fondse wat in die insolvente boedel te vinde is. In so ‘n geval sal die trustee van die insolvente boedel ‘n “bydrae tot die koste” van die bewese skuldeisers verhaal – insluitend van jou indien jy jou eis ingedien en bewys het.

Die besondere gevaar as jy die skuldeiser is wat die aansoek formeel in die hof bring

Die skuldeiser wat aansoek doen vir die sekwestrasie van die skuldenaar, kan aanspreeklik gehou word om by te dra tot die tekort, selfs sonder om ‘n eis te bewys. Anders as die ander skuldeisers, kan jy jouself nie beskerm, deur nie jou eis in te dien en te bewys nie. Jy word ‘geag’ dat jy dit bewys het. ’n Aansoek vir sekwestrasie kan ‘n goeie manier wees om skuld van ‘n skuldenaar te verhaal, maar hou net die gevaar van bydrae tot koste in gedagte.

Hoe “versekerde skuldeisers” hulself kan beskerm

‘n Skuldeiser wat sekuriteit hou (soos ‘n verband oor die insolvent se eiendom) moet steeds sy versekerde eis bewys voordat die netto opbrengs van sy sekuriteit toegeken en uitbetaal sal word. ‘n Versekerde skuldeiser kan, indien hy ‘n tekort het nadat die netto opbrengs van sy sekuriteit aan hom uitbetaal is, ook deel in die vrye oorskot van die boedel. Die vrye oorskot is die netto opbrengs van alle onbelaste bates wat beskikbaar is vir verdeling tussen die skuldeisers. Die aandeel van die versekerde skuldeiser in hierdie verdeling sal gebaseer word op die gewone deel van sy eis, met ander woorde hy is nou ‘n gewone skuldeiser.

Dit is hier waar die risiko bestaan. Enige bydrae wat skuldeisers moet betaal kom uit die vrye oorskot tussen gewone skuldeisers (onversekerede skuldeisers). ‘n Versekerde skuldeiser kan homself grootliks teen hierdie gevaar beskerm deur sy eis te beperk tot die opbrengs van sy versekerde bate oftewel die omvang van sy sekuriteit om sy eis te bevredig. Hierdeur doen hy afstand van die reg om te deel in die vrye oorskot, maar hy hoef ook nie saam met ander onversekerde skuldeisers by te dra of in te betaal as daar ‘n tekort is nie.

Hy sal nou slegs moet bydra as daar geen ander sulke skuldeisers is nie, of as die ander bydraers nie hul aandeel kan betaal nie.

Die saak van die Regspersoon wat ‘n skuldenaar gesekwestreer het om agterstallige heffingskuld te verhaal – en die prys betaal het

Kom ons kyk hoe hierdie beginsels toegepas is in ‘n onlangse saak van die Hoogste Hof van Appèl –

  • Die eienaar van twee Deeltiteleenhede, met verbande van twee afsonderlike banke, kon nie sy heffings betaal nie. Die Regspersoon het sy boedel gesekwestreer, en sy twee eenhede is gevolglik verkoop. Die twee banke was die enigste skuldeisers wat hul eise bewys het.
  • Die regspersoon geniet regtens beskerming vir agterstallige heffings.
    Geen oordrag kan by die Aktekantoor geregistreer word voordat alle munisipale dienste en belastings (en heffings in die geval van die Regspersoon en huiseienaarsverenigings) ten volle betaal is nie. Die oordragprokureurs het die agterstallige heffings ten volle aan die Regspersoon oorbetaal. Baie dankie – die heffings is gevorder en oorbetaal. Dit is nou afgehandel het die Regspersoon gedink, maar dit was nie die geval nie.
  • Daar was ‘n tekort in die insolvente boedel. Die trustee het probeer om ‘n bydrae van die twee banke te verhaal (die verbandhouers) wat hul eise in die insolvente boedel bewys het.
  • Die banke het daarteen beswaar gemaak. Hulle het hul eise beperk tot die opbrengs van hul sekuriteit. Hulle was dus nie regtens aanspreeklik om die tekort in die vrye oorskot in te betaal nie. Hulle voer aan dat die Regspersoon as skuldeiser wat die aansoek gebring het, aanspreeklik was vir die betaling van die bydrae tot kostes, al het die Regspersoon nie hul eis bewys nie.
  • Die Regspersoon het daarenteen aangevoer dat hulle nooit vir ‘n bydrae aanspreeklik kan wees nie. Alhoewel hulle inderdaad die skuldeiser was wat die aansoek gebring het, het hulle nooit hulle eis teen die boedel bewys nie en die agterstallige heffings is ten volle betaal, soos deur die wet vereis, voordat die oordrag van die eiendomme in die Aktekantoor kon geskied.
  • Die geskil het deur ons howe gegaan en is uiteindelik in die Hoogste Hof van Appèl finaal bereg. Na ‘n deurtastende ondersoek van die wetgewing en gesag bevind die hof dat die Regspersoon, as die skuldeiser wat die hofaansoek vir sekwestrasie gebring het, alleen aanspreeklik is vir die volle bedrag van die bydrae tot koste in die bedrag van R46 663,16.

Regspersone neem kennis.

Die volle uitspraak van die Hof om tot hierdie gevolgtrekking te kom, sal vir regspraktisyns van groot belang wees. Die punt vir Regspersone is – as jy sekwestreer om agterstallige heffingskuld te verhaal, kan die Regspersoon verplig word om die volle bydrae tot koste te betaal.

Kyk ook na ander skuldinvorderingsprosesse, insluitend om moontlik by die Ombudsdiens vir Gemeenskapskemas (CSOS) aansoek te doen om betaling van die agterstallige skuld te beveel en af te dwing.

Lees die Engelse weergawe hier.